Laatst bijgewerkt: juli 2026 · Geschreven door het fototherapie-team van Dermfix
Kort antwoord: Na bestudering van 68 in-vitro- en dierstudies hebben onderzoekers vastgesteld dat LED-licht dezelfde fundamentele biologische effecten op wondgenezing teweegbrengt als laserlicht: minder ontsteking, meer fibroblastactiviteit, meer collageen en een betere bloedvatvorming. De eigenschap die een laser tot een laser maakt (coherentie) lijkt niet de reden te zijn waarom lichttherapie met lage intensiteit werkt. Golflengte en dosis zijn veel belangrijker dan de vraag of de lichtbron een laser of een LED is.
De recensie
Een team van de Universidade Federal de Minas Gerais en de Pontifícia Universidade Católica de Minas Gerais in Brazilië — Maria Emília de Abreu Chaves, Angélica Rodrigues de Araújo, André Costa Cruz Piancastelli en Marcos Pinotti — wilde een einde maken aan een langlopende discussie op het gebied van lichttherapie met lage intensiteit: maakt het eigenlijk wel uit of je een laser of een LED gebruikt? Het overzichtsartikel werd in 2014 gepubliceerd in de *Anais Brasileiros de Dermatologia *.
Het team heeft in Medline, PubMed, Science Direct en SciELO gezocht naar studies die tussen 1992 en 2012 zijn gepubliceerd, waarbij combinaties van termen zoals „low level laser therapy“, ‘LED’, ‘fototherapie’, ‘wondgenezing’, ‘fibroblast’, ‘collageen’ en ‘angiogenese’. Uiteindelijk analyseerden ze 68 studies: 48 over uitsluitend laserlicht, 14 over uitsluitend LED-licht en 6 waarin de twee direct met elkaar werden vergeleken bij dezelfde wonden.
Wat beide lichtbronnen nu eigenlijk doen
In de verschillende laseronderzoeken varieerden de golflengten van 532 tot 1064 nm, waarbij de band van 632,8–830 nm het meest werd gebruikt en de doses meestal tussen 1 en 5 J/cm² lagen. In de LED-onderzoeken werd een vergelijkbaar bereik gebruikt, namelijk 456–880 nm, waarbij de golflengten meestal rond 627–670 nm lagen en 4 J/cm² de meest voorkomende dosis was.
Hoewel ze afkomstig waren van verschillende lichtbronnen, leidden beide tot dezelfde reeks biologische effecten: minder ontstekingscellen op de wondplaats, meer proliferatie van fibroblasten, meer collageensynthese en een toename van angiogenese en de vorming van granulatieweefsel — de belangrijkste bouwstenen van wondherstel. De zes onderzoeken waarin laser en LED rechtstreeks met elkaar werden vergeleken op dezelfde wondmodellen, rapporteerden geen significant verschil tussen beide.
Waarom samenhang uiteindelijk niet van belang blijkt te zijn
De belangrijkste fysische eigenschap van laserlicht is coherentie: de fotonen hebben dezelfde frequentie, richting en fase. Sommige onderzoekers hebben betoogd dat dit lasers een voordeel geeft dat niet-coherent LED-licht niet kan evenaren. Dit overzicht weerlegt dat idee rechtstreeks: de coherentie gaat vrijwel onmiddellijk verloren zodra het licht in contact komt met biologisch weefsel, en uit het onderzochte bewijsmateriaal blijkt dat de cellulaire reactie op licht niet afhangt van de vraag of dat licht aanvankelijk coherent was. In de praktijk gedragen een laser en een LED met dezelfde golflengte zich op cellulair niveau op dezelfde manier zodra het licht de huid raakt.
Wat er wel degelijk toe doet: golflengte en dosis
Als samenhang niet de doorslaggevende factor is, wat dan wel? Het onderzoek wijst duidelijk op twee parameters: golflengte en dosis.
Wat de golflengte betreft, maakte het merendeel van de effectieve onderzoeken — 59 van de 68 onderzochte — gebruik van licht binnen wat de auteurs het „optisch therapeutisch venster“ noemen, grofweg het bereik van rood tot nabij-infrarood, waar hemoglobine en melanine het minst absorberen en licht het weefsel het meest efficiënt doordringt. Een kleiner aantal onderzoeken maakte gebruik van blauw of groen licht en constateerde ook hier effecten, maar rood en nabij-infrarood blijven de dominante, best onderbouwde keuze voor wondbehandelingen.
Wat de dosis betreft, verwijst het overzicht naar de Arndt-Schultz-curve — hetzelfde bifasische dosis-responsprincipe dat elders in deze literatuur wordt beschreven — waarbij zeer lage doses weinig effect hebben, de effecten toenemen tot een piek rond het bereik van 1–5 J/cm², en doses die te hoog werden opgevoerd (10–16 J/cm² in verschillende studies) de biologische respons juist remden in plaats van versterkten. Met andere woorden: de juiste dosering is belangrijker dan het apparaat waarmee deze wordt toegediend.
Het voorgestelde mechanisme
In het overzicht wordt een tweefasig model (toegeschreven aan onderzoekster Tiina Karu) geschetst dat laat zien hoe dit op cellulair niveau werkt. Ten eerste vindt er een „primaire reactie“ plaats: licht wordt geabsorbeerd door cytochroom c-oxidase in de mitochondriën, waardoor de redoxtoestand ervan verandert en het elektronentransport in de ademhalingsketen wordt versneld — dit gebeurt binnen enkele seconden tot minuten. Dit wordt gevolgd door ‘secundaire reacties’ die zich over een periode van uren tot dagen ontvouwen, waarbij dat eerste signaal wordt versterkt en door de hele cel wordt doorgegeven, wat uiteindelijk invloed heeft op het calciumgehalte, het metabolisme, de DNA- en RNA-synthese en de proliferatie van fibroblasten — de effecten verderop in de keten die daadwerkelijk de zichtbare wondgenezing aansturen.
Veelgestelde vragen
Is LED dus net zo goed als laser voor wondgenezing?
Op basis van dit overzicht van 68 onderzoeken: ja — de biologische effecten waren consistent vergelijkbaar, en uit de zes rechtstreekse vergelijkingen bleek dat er geen significant verschil tussen beide bestond.
Waarom dachten mensen eigenlijk in de eerste plaats dat lasers beter waren?
Vooral vanwege de coherentie — de theorie dat de uniforme fase van laserlicht het een therapeutisch voordeel geeft. Uit dit overzicht bleek dat die aanname niet opgaat zodra het licht daadwerkelijk in wisselwerking treedt met weefsel.
Wat is belangrijker dan de lichtbron?
Golflengte (rood tot nabij-infrarood leverde de beste resultaten op) en dosis (waarbij de effecten een piek bereikten bij ongeveer 1–5 J/cm² en hogere doses contraproductief werden).
Betekent dit dat elke golflengte of dosis even goed werkt?
Nee — in het overzicht wordt duidelijk gesteld dat de effecten in hoge mate afhangen van het correct instellen van beide parameters; daarom pleiten de auteurs voor meer gestandaardiseerde klinische protocollen.
Bron: Chaves, M.E.A., Araújo, A.R., Piancastelli, A.C.C. & Pinotti, M. „Effecten van lichttherapie met laag vermogen op wondgenezing: LASER versus LED.” Anais Brasileiros de Dermatologia, 89(4), 616–623 (2014). DOI: 10.1590/abd1806-4841.20142519.
Disclaimer: dit artikel geeft een samenvatting van gepubliceerd onderzoek ter algemene informatie. Het vormt geen medisch advies en beschrijft niet het beoogde doel van enig Dermfix-product.